Białe robaczki, pajęczyny i blade liście ogórków – co atakuje Twoje ogórki?

Latem wielu ogrodników zauważa na ogórkach coś niepokojącego: liście bledną, pokrywają się cienką pajęczynką, a przy bliższej obserwacji widać maleńkie, białe, poruszające się punkciki. To nie pająki, nie mszyce i nie mączliki. To przędziorki chmielowce – drobne roztocza, które w upalne, suche dni potrafią w błyskawicznym tempie zrujnować cały warzywnik.

Białe robaczki, pajęczyny — przędziorek chmielowiec

Przędziorek chmielowiec (Tetranychus urticae) to mikroskopijny roztocz, który żeruje na spodniej stronie liści, wysysając soki komórkowe. Jest polifagicznym szkodnikiem różnych roślin uprawnych. W efekcie liście żółkną, tracą turgor, schną i opadają. Szkodnik ten tworzy delikatną pajęczynkę, która z czasem może objąć całą roślinę. Młode przędziorki i larwy są białe lub żółtawe, dorosłe mają kolor od żółtozielonego po czerwony.

Polifagiczny organizm to taki, który odżywia się wieloma różnymi rodzajami pokarmów – jest niewybredny i ma szerokie spektrum pożywienia.

„Żywe organizmy roślinne (zwłaszcza te małe) wykorzystują ciśnienie turgorowe do utrzymywania stale tego samego kształtu komórek i kanałów międzykomórkowych. Roślina, której nie jest dostarczana wystarczająca ilość wody, więdnie (mięknie), ponieważ ciśnienie wewnętrzne jest zbyt niskie do zachowania jej świeżego kształtu” [1]. Mogą wystąpić tu trzy zjawiska: plazmoliza, równowaga i turgor (pełny).

Czym jest turgor? To według definicji encyklopedii PWN to „stan wysycenia komórek i tkanek roślinnych wodą, umożliwiający utrzymanie kształtu i określonej pozycji przez roślinę lub niektóre jej organy, niemające dobrze wykształconej podtrzymującej tkanki mechanicznej” [2].

Nie daj się jednak zwieść! Te „białe robaczki” nie są niegroźne — w sprzyjających warunkach (czyli w cieple i niskiej wilgotności) populacja przędziorków może się podwoić w ciągu kilku dni!

---

Jak rozpoznać przędziorka?

✅ Jasne, mozaikowe plamy na liściach ogórków
✅ Obecność pajęczynki na spodzie i wierzchu liści
✅ Widoczne „białe kropki”, które się ruszają (to przędziorki i ich larwy) – zobacz film
✅ Szybkie więdnięcie i opadanie liści
✅ Najgorsze objawy pojawiają się w upalne, suche dni lub w szklarni

---

Jak walczyć z przędziorkiem?

Naturalne i ekologiczne metody:

1. Podnieś wilgotność – przędziorki nienawidzą wilgoci! Zraszaj liście od spodu lub zwiększ wilgotność powietrza (szczególnie w tunelach i szklarniach).
2. Pozbądź się mrówek — wektora przenoszenia przędziorka i mszycy
3. Opryski ziołowe – napary z czosnku, cebuli, wrotyczu czy pokrzywy działają odstraszająco.
4. Oprysk woda+soda (1 łyżeczka sody na 1l wody)
5. Przyjaciele ogrodu – jeśli masz dostęp, wprowadź naturalnego wroga przędziorka: drapieżnego roztocza Phytoseiulus persimilis (działa znakomicie w zamkniętych uprawach).
6. Usuń i zniszcz porażone liście – nie wyrzucaj ich na kompost!

Gdy inwazja jest silna – środki chemiczne

Jeśli rośliny są mocno porażone, sięgnij po akaracydy (środki roztoczobójcze).

Pamiętaj:

• Oprysk wykonuj od spodu liści!
• Zachowaj okres karencji – szczególnie ważne przy warzywach!
• Nie stosuj tych samych środków sezon po sezonie – przędziorki łatwo się uodparniają.

---

Zapobieganie to klucz

• Nie przelewaj ogórków — ale też nie dopuszczaj do przesuszenia.
• Unikaj zbyt dużych dawek azotu — przyciągają szkodniki.
• W uprawie szklarniowej często wietrz i nawilżaj.
• Regularnie przeglądaj liście – najlepiej z lupą.

---

Podsumowanie

Jeśli widzisz na ogórkach pajęczynkę i białe robaczki, nie zwlekaj — to przędziorki i musisz działać szybko. Im wcześniej zareagujesz, tym większa szansa, że uratujesz swoje rośliny. Wybierz naturalne metody lub środki ochrony roślin odpowiednie dla ogrodu ekologicznego – i nie daj się tym mikroskopijnym szkodnikom!

---

🪴 Gaja radzi: Zadbaj o bioróżnorodność w ogrodzie – obecność roślin wabiących pożyteczne owady (np. złotooki, biedronki, drapieżne roztocza) to naturalna tarcza przed wieloma szkodnikami, w tym przędziorkami.

O uprawie ogórka poczytasz także w naszym miesięczniku BioOgród.

Literatura:

[1] https://ruj.uj.edu.pl/server/api/core/bitstreams/27297946-5e89-4a3c-af8f-8327d6fbd61f/content

[2] https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/turgor;3990099.html