Unia Europejska stawia kolejny krok w walce ze zmianą klimatu. Komisja Europejska ogłosiła dziś propozycję ustalenia nowego celu klimatycznego – redukcji emisji gazów cieplarnianych o 90% do roku 2040 w porównaniu z poziomami z 1990 r. Cel ten ma zostać włączony do obowiązującego europejskiego prawa klimatycznego, jako kluczowy etap na drodze do osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 roku.
Komisja Europejska zaprezentowała dziś propozycję nowelizacji Europejskiego Prawa Klimatycznego, ustalając nowy cel na rok 2040 – redukcję emisji gazów cieplarnianych netto o 90% względem poziomów z 1990 roku. Ten ambitny krok wpisuje się w polityczne wytyczne Komisji na lata 2024–2029 i ma na celu zapewnienie przewidywalności inwestorom, wsparcie innowacji, wzmocnienie konkurencyjności przemysłu oraz zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego Europy.
Komisja podkreśla, że nowy cel klimatyczny ma zostać osiągnięty w sposób pragmatyczny i elastyczny, przy jednoczesnym zachowaniu społecznej sprawiedliwości i efektywności kosztowej. UE kontynuuje kurs na dekarbonizację, zmierzając do osiągnięcia neutralności klimatycznej w 2050 roku. Według najnowszego badania Eurobarometru, obywatele UE zdecydowanie popierają działania klimatyczne, co daje silny mandat do dalszych działań na rzecz zielonej transformacji.
Głos Komisji: Europa działa, gdy zmiany klimatu stają się realnym zagrożeniem
– Gdy Europejczycy coraz bardziej odczuwają skutki zmian klimatu, oczekują od nas konkretnych działań. Dziś pokazujemy, że trzymamy się naszego zobowiązania do dekarbonizacji gospodarki do 2050 roku. Cel jest jasny, droga do niego – pragmatyczna i realistyczna – oświadczyła przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen.
Propozycja Komisji opiera się na szczegółowej ocenie skutków oraz zaleceniach Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu (IPCC) i Europejskiej Rady Doradczej ds. Zmian Klimatu. Projekt uwzględnia także szerokie konsultacje z państwami członkowskimi, Parlamentem Europejskim, społeczeństwem obywatelskim i interesariuszami.
W odpowiedzi na propozycję Komisji głos zabrał Antonio Decaro (S&D, Włochy), przewodniczący Komisji Środowiska, Klimatu i Bezpieczeństwa Żywności Parlamentu Europejskiego. W swoim oświadczeniu podkreślił wagę i pilność nowego celu:
– Z zadowoleniem przyjmuję propozycję Komisji, aby ustalić wiążący cel redukcji emisji gazów cieplarnianych do 2040 r. o 90%. To kamień milowy na drodze do neutralności klimatycznej do 2050 r., ale także jasny sygnał polityczny: UE chce i może przewodzić globalnej walce z kryzysem klimatycznym – zaznaczył Decaro.
Informacja prasowa PE
Przewodniczący komisji środowiska przestrzegł jednak przed nadużywaniem zapisów dotyczących elastyczności realizacji celów. W jego ocenie zaproponowane mechanizmy – takie jak wykorzystanie międzynarodowych jednostek emisji, krajowych zdolności pochłaniania CO₂ czy elastyczność sektorowa – mogą być pomocne, o ile nie osłabią głównego celu:
– Elastyczność nie może stać się furtką do deregulacji. Wszelkie modyfikacje muszą być zgodne z naukową rzetelnością i zasadami sprawiedliwości społecznej. Nie możemy dopuścić do ukrytych odstępstw, które mogłyby podważyć wiarygodność UE – powiedział Decaro.
Informacja prasowa PE
Wzywając do politycznej mobilizacji, przewodniczący podkreślił gotowość Parlamentu do działania oraz konieczność osiągnięcia porozumienia przed listopadowym szczytem klimatycznym COP30 w Brazylii:
– Każda tona CO₂ wyemitowana dzisiaj zagraża naszej przyszłości. Mamy polityczny i moralny obowiązek zapewnić konkretny postęp. Tylko wtedy możemy utrzymać realną szansę na ograniczenie globalnego ocieplenia do 1,5°C, zgodnie z danymi naukowymi i Porozumieniem paryskim.
Zgoda na cel 90% w zakresie klimatu daje nam jasną latarnię morską, która będzie nam służyć jako wskazówka dla naszych przyszłych działań. Odpowiadamy Europejczykom, którzy nadal zdecydowanie opowiadają się za działaniami na rzecz klimatu. Dlatego dziś postanowiliśmy kontynuować naszą politykę klimatyczną, ponieważ jest ona kluczowa dla osiągnięcia innych celów polityki społecznej i gospodarczej, takich jak bezpieczeństwo i dobrobyt naszych obywateli i firm. Nie wybieramy między gospodarką a zieloną agendą, wybieramy jedno i drugie. Europa potwierdza swoje zaangażowanie na rzecz sprawiedliwej, ambitnej i konkurencyjnej zielonej transformacji. – podaje Teresa Ribera, wiceprezes wykonawczy ds. czystej, sprawiedliwej i konkurencyjnej transformacji.
Dzięki naszemu celowi na rok 2040 utrzymujemy kurs na czystą transformację. Wiemy, dlaczego to robimy – ze względów ekonomicznych, bezpieczeństwa i geopolitycznych. I mamy plan, jak to zrobić – silne środowisko sprzyjające, Clean Industrial Deal i trzy wpływowe elastyczności. Daje to przemysłowi i państwom członkowskim jasny kierunek i wspiera ich plany inwestycyjne, jednocześnie zapewniając, że Europa pozostanie na dobrej drodze do osiągnięcia neutralności klimatycznej do roku 2050. Będzie to korzystne dla obywateli UE, przedsiębiorstw i naszej globalnej konkurencyjności. Jest to również ważne narzędzie w międzynarodowej pracy dyplomatycznej UE na rzecz ograniczenia emisji i rozwoju rynków emisji dwutlenku węgla w ramach Porozumienia paryskiego. – mówi Wopke Hoekstra, komisarz ds. klimatu, zerowej emisji netto i czystego wzrostu.
Podstawa pod przyszłe regulacje klimatyczne
Ustalenie celu na 2040 rok stanowi nie tylko kolejny krok ku neutralności klimatycznej, ale również podstawę dla polityki klimatyczno-energetycznej po 2030 roku. W nowym podejściu kluczowe znaczenie mają:
konkurencyjność europejskiego przemysłu,
zasada sprawiedliwej transformacji,
równe warunki konkurencji na rynku globalnym,
neutralność technologiczna i efektywność kosztowa.
Realizacja „Clean Industrial Deal” na rzecz celu 2040: kluczowe działania
Komisja Europejska przedstawiła przegląd pierwszych inicjatyw w ramach „Clean Industrial Deal”, niezbędnych do osiągnięcia 90‑procentowej redukcji emisji do 2040 roku. Wśród najważniejszych działań wyróżniają się:
„Clean Industrial Deal State Aid Framework” – nowe ramy pomocy państwa, przyjęte w ostatnim tygodniu, które mają pobudzić inwestycje w technologie czystej energii;
Uproszczenie CBAM – zwolnienie 90% importerów z obowiązku raportowania, co zmniejszy biurokrację i przyspieszy wdrożenie mechanizmu; przed końcem roku planowany jest pełny przegląd i wzmocnienie tego narzędzia;
Zachęty podatkowe – rekomendacje przyspieszonej amortyzacji i ulg podatkowych dla inwestycji w odnawialne źródła energii i dekarbonizację przemysłu;
Optymalizacja nowych przepisów OZE – wytyczne umożliwiające szybsze rozwijanie energii odnawialnej i obniżanie kosztów dla odbiorców;
Pilotaż Industrial Decarbonisation Bank (Bank Dekarbonizacji Przemysłu)– fundusz wsparcia dla dekarbonizacji kluczowych sektorów przemysłu;
Chemicals Industry Action Plan oraz sektorowe dialogi – przygotowanie strategii dla przemysłu chemicznego i konsultacje z interesariuszami.
Działania te mają wspierać produkcję komponentów dla sieci energetycznych, zawieranie umów na zakup zielonej energii (PPA) i plan transformacji przemysłu chemicznego.
Pod koniec miesiąca pojawią się również propozycje dotyczące przyszłego budżetu UE w ramach kolejnych wieloletnich ram finansowych, aby zapewnić stałe finansowanie zielonej transformacji.
Elastyczność z zasadami
Propozycja Komisji zakłada możliwość wprowadzenia pewnych rozwiązań ułatwiających państwom członkowskim realizację celu, m.in. poprzez:
wykorzystanie wysokiej jakości międzynarodowych jednostek emisji od 2036 roku,
włączenie krajowych zdolności pochłaniania emisji do unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji (ETS),
wprowadzenie większej elastyczności między sektorami gospodarki.
Celem tych rozwiązań jest zapewnienie sprawiedliwości społecznej oraz ograniczenie kosztów transformacji dla obywateli i przedsiębiorstw.
Dzisiejszy wniosek opiera się na istniejącym prawnie wiążącym celu UE, jakim jest redukcja emisji netto gazów cieplarnianych o co najmniej 55% do 2030 r., i określa bardziej pragmatyczny i elastyczny sposób osiągnięcia celu, mając na uwadze zdekarbonizowaną gospodarkę europejską do 2050 r .
Komisja Europejska, kOMUNIKAT PRASOWY,
Kontekst: droga do neutralności klimatycznej
Unijna polityka klimatyczna w ostatnich latach uległa znacznemu wzmocnieniu. Już w 2019 roku Parlament Europejski ogłosił stan klimatycznego i środowiskowego zagrożenia, apelując o zdecydowane działania. W lipcu 2021 roku weszło w życie europejskie prawo klimatyczne, które zobowiązuje UE do ograniczenia emisji o co najmniej 55% do 2030 roku oraz osiągnięcia neutralności klimatycznej do połowy wieku.
Najnowsze zalecenia Europejskiej Rady Doradczej ds. Zmian Klimatu rekomendują jeszcze ambitniejsze działania – redukcję emisji o 90–95% do 2040 roku.
Co dalej?
Nowy cel na 2040 rok ma zostać formalnie przyjęty po zakończeniu negocjacji między Komisją, Parlamentem i Radą. Jeśli uda się osiągnąć porozumienie, zaktualizowany wkład UE (NDC) zostanie zaprezentowany przed szczytem klimatycznym COP30 w Brazylii w listopadzie 2025 roku.
W najbliższych miesiącach oczekuje się intensywnych debat politycznych. Dla Unii Europejskiej to nie tylko sprawdzian skuteczności legislacyjnej, ale również szansa na wzmocnienie pozycji lidera globalnej transformacji klimatycznej.
A ja tylko zapytam… Ile to będzie nas kosztować?
Źródło:
EU’s Climate Law presents a new way to get to 2040, European Commission – Press release
Anna Górska – dr nauk społecznych w dyscyplinie nauk o polityce i administracji.
Adiunkt Instytutu Nauk Ekonomicznych i Opiekun Studenckiego Koła Naukowego INE w Staropolskiej Akademii Nauk Stosowanych w Kielcach. Członek Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego i Polskiego Naukowego Towarzystwa Marketingowego.
Doktorat obroniła na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu na Wydziale Nauk Politycznych i Dziennikarstwa. Absolwentka studiów doktoranckich z nauk ekonomicznych w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie.
Autorka książki pt. „Unia Europejska wobec problemu ubóstwa energetycznego w wybranych państwach członkowskich” oraz współautorka wielu monografii, publikacji naukowych z zakresu polityki UE, polityki gospodarczej, nauk ekonomicznych, bezpieczeństwa i energetyki oraz zarządzania i marketingu. Redaktor tematyczny Zeszytów Naukowych Gospodarka i Finanse. Prowadzi wykłady i seminaria z analizy finansowej oraz marketingu.
Współpracowała jako ekspert ds. bezpieczeństwa energetycznego z Instytutem Wymiaru Sprawiedliwości w zakresie prawnych aspektów ubóstwa energetycznego i przestępstwa kradzieży energii elektrycznej. Recenzentka artykułów naukowych i prac dyplomowych. Promotor 99 prac magisterskich i licencjackich.
Główne zainteresowania badawcze: ubóstwo energetyczne, OZE, energetyka, prawo energetyczne, zrównoważony rozwój, bezpieczeństwo energetyczne, polityka gospodarcza, polityka Unii Europejskiej, międzynarodowe stosunki gospodarcze oraz analiza finansowa, rachunkowość, ekonomia, marketing i e-marketing.
