Polska od 3 maja na „długu ekologicznym”. Czym jest Dzień Długu Ekologicznego?
Od 3 maja 2025 roku Polska i Niemcy pożyczają zasoby od przyszłych pokoleń. Nie od dziś wiemy, że eksploatujemy więcej, niż planeta może odtworzyć. Właśnie dziś w Święto Narodowe Trzeciego Maja Polska osiągnęła swój Dzień Długu Ekologicznego w 2025 roku. A za dwa dni, 5 maja, próg ten przekroczą Holandia i Portugalia.
Dzień Długu Ekologicznego – Czy jest się o co martwić?
Każdego roku Country Overshoot Day (Dzień Długu Ekologicznego) wyznacza datę, w której roczny budżet biopojemności planety zostałby wykorzystany, gdyby wszyscy na Ziemi żyli na tym samym poziomie konsumpcji, co mieszkańcy danego kraju. To data, w której dany kraj wykorzystuje swój roczny zasób zasobów naturalnych dostępnych w ramach możliwości regeneracyjnych planety – od tego momentu zaczyna „żyć na kredyt ekologiczny”.
Czym różni się Dzień Przekroczenia Wydolności Ekologicznej od Dnia Długu Ekologicznego (deficytu krajowego)?
Jak podaje Country Overhoot Day „Dzień Przekroczenia Wydolności Ekologicznej danego kraju oznacza datę, w której przypadałby Dzień Przekroczenia Wydolności Ekologicznej, gdyby cała ludzkość konsumowała tyle samo, co mieszkańcy danego kraju”. Jest czymś innym aniżeli dzień deficytu krajowego, odnoszący się do daty, w której mieszkańcy kraju zaczynają potrzebować więcej, niż ekosystemy kraju mogą dostarczyć w ciągu całego roku.
Każdego roku data Dnia Długu Ekologicznego ogłaszana jest 5 czerwca w Światowy Dzień Środowiska.
Czym jest ślad ekologiczny, biopojemność?
Aby móc obliczyć Dzień Przekroczenia Długu, Global Footprint Network mierzy popyt populacji na zasoby, usługi i podaż ekosystemów. Z jednej strony jest podaż czyli biopojemność kraju (miasta/stanu), czyli zasoby takie jak grunty, pastwiska, obszary leśne, łowiska i tereny zabudowane. Z drugiej strony jest ślad ekologiczny, czyli zapotrzebowanie populacji na żywność pochodzenia roślinnego, zwierzęcego, drewno, ryby, produkty włókniste itp. Obie te miary podawane są w hektarach globalnych, standaryzowanych ze średnią światową produktywnością. Hektar odpowiada 2,47 akrom lub 10 000 m2.
Ślad ekologiczny każdego miasta, stanu lub narodu można porównać z jego biopojemnością. Jeśli popyt populacji na zasoby ekologiczne przekracza podaż, region ten ma deficyt ekologiczny. Region z deficytem ekologicznym zaspokaja popyt poprzez import, likwidację własnych zasobów ekologicznych (takich jak nadmierne połowy) i/lub emisję dwutlenku węgla do atmosfery.
Jaka jest historia Dnia Długu Ekologicznego?
Pomysł Dnia Długu Ekologicznego został po raz pierwszy zaproponowany przez Andrew Simmsa z brytyjskiego think tanku New Economics Foundation. W 2006 roku fundacja ta, we współpracy z Global Footprint Network, zainicjowała obchody tego dnia, a rok później dołączył WWF. Od tego czasu koncepcja zyskała globalny zasięg, osiągając ponad 10 miliardów wyświetleń w mediach. Wyliczanie Dnia Długu Ekologicznego Ziemi nastąpiło 25 grudnia 1971 roku. 1 sierpnia 2024 roku ogłoszono globalny Dzień Długu Ekologicznego.
Wydarzenie jest organizowane i obliczane przez Global Footprint Network, międzynarodową organizację badawczą, która zapewnia decydentom zestaw narzędzi, które pomagają gospodarce ludzkiej działać w ramach ekologicznych ograniczeń Ziemi. Obliczenia opierają się na National Footprint and Biocapacity Accounts, które są zarządzane przez FoDaFo i utrzymywane przez York University. Aby oszacować Earth Overshoot Day w danym roku, wykorzystuje się najnowsze dane, aby data odzwierciedlała jak najdokładniej rzeczywistość danego roku.
Krajowy Dzień Długu Ekologicznego w 2025 roku na świecie
W 2024 roku Polska zaczęła żyć na „ekologiczny kredyt” już 30 kwietnia i mimo poprawy w 2025 roku, nadal pozostajemy daleko za światową średnią. Jednak można zauważyć jedną zależność — im bogatsze państwo o silnej i wysokorozwiniętej gospodarce, tym szybciej wchodzi z „dług ekologiczny”.
www.footprintnetwork.org .
Dzień Długu Ekologicznego w 2025 roku w Europie
Dla porównania Globalny Dzień Długu Ekologicznego w 2024 roku przypadał na 1 sierpnia. Wiele krajów europejskich osiąga ten punkt znacznie wcześniej, co oznacza, że ich konsumpcja zasobów naturalnych jest wyższa niż średnia światowa. Średnia globalna data Dnia Długu Ekologicznego w 2025 roku zostanie ogłoszona przez Global Footprint Network 5 czerwca 2025 roku, w Światowy Dzień Środowiska. W 2024 roku przypadała ona na 1 sierpnia.
| Kraj | Data Dnia Długu Ekologicznego 2025 |
| Estonia | 4 marca 2025 |
| Łotwa | 7 marca 2025 |
| Dania | 19 marca 2025 |
| Belgia | 27 marca 2025 |
| Litwa | 28 marca 2025 |
| Austria | 29 marca 2025 |
| Finlandia | 6 kwietnia 2025 |
| Czechy | 10 kwietnia 2025 |
| Szwecja | 10 kwietnia 2025 |
| Norwegia | 16 kwietnia 2025 |
| Francja | 19 kwietnia 2025 |
| Niemcy | 3 maja 2025 |
| Polska | 3 maja 2025 |
| Holandia | 5 maja 2025 |
| Portugalia | 5 maja 2025 |
| Włochy | 6 maja 2025 |
| Szwajcaria | 7 maja 2025 |
| Słowacja | 10 maja 2025 |
| Irlandia | 17 maja 2025 |
| Wielka Brytania | 20 maja 2025 |
| Hiszpania | 23 maja 2025 |
| Grecja | 25 maja 2025 |
| Rumunia | 31 maja 2025 |
| Węgry | 2 czerwca 2025 |
| Bułgaria | 1 maja 2025 |
| Chorwacja | 27 kwietnia 2025 |
| Czarnogóra | 24 kwietnia 2025 |
| Serbia | 8 maja 2025 |
| Bośnia i Hercegowina | 17 maja 2025 |
| Albania | 13 września 2025 |
| Ukraina | 30 września 2025 |
Jak poprawić ten wynik?
Pandemia COVID-19 pokazała, jak człowiek i jego działania wpływają na planetę. W momencie ograniczeń w funkcjonowaniu przedsiębiorstw planeta złapała oddech. Prawdziwym problemem jest nadprodukcja, marnotrawienie zasobów zarówno naturalnych jak i tych wyprodukowanych.
- Polska wciąż żyje ponad stan ekologiczny – choć w 2025 roku nastąpiło symboliczne opóźnienie Dnia Długu Ekologicznego (z 30 kwietnia do 3 maja), nadal zużywamy zasoby znacznie szybciej, niż Ziemia jest w stanie je odtworzyć.
- Jesteśmy poniżej globalnej średniej – w porównaniu do średniego globalnego Dnia Długu (1 sierpnia w 2024 roku), Polska osiąga ten punkt o trzy miesiące wcześniej, co wskazuje na wysoki poziom presji na środowisko.
- To nie tylko kwestia ekologii, ale i bezpieczeństwa – degradacja przyrody osłabia nasze systemy żywnościowe, ogranicza dostęp do czystej wody i zwiększa ryzyko katastrof naturalnych, takich jak susze czy powodzie.
- Zmiany są możliwe i konieczne – doświadczenia innych krajów pokazują, że polityki wspierające efektywność energetyczną, odnawialne źródła energii, ochronę bioróżnorodności i zrównoważone rolnictwo mogą przesuwać Dzień Długu w kalendarzu.
- Odpowiedzialność leży po obu stronach – państwa i obywateli – skuteczna zmiana, wymaga zarówno ambitnych działań systemowych, jak i codziennych decyzji każdego z nas dotyczących konsumpcji, transportu czy diety.
Źródła:
- https://overshoot-footprintnetwork-org.translate.goog/about-earth-overshoot-day/?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=pl&_x_tr_hl=pl&_x_tr_pto=rq
- https://overshoot.footprintnetwork.org/about-earth-overshoot-day/
Obraz wygenerowany został przez AI w Kreator Obrazów BING.
