Zielony wzrost — na czym polega?
W 2005 roku został ukuty przez ówczesnego dyrektora UNESCAP — Rae Kwon Chung termin „zielony wzrost”. Pojęcie to odnosi się do koncepcji rozwoju gospodarczego, która uwzględnia konieczność ochrony środowiska i dąży do zrównoważenia celów ekonomicznych z ekologicznymi.
Jak podaje GlobalEnergy Prize Rae Kwon Chung promuje ideę niskoemisyjnego zielonego wzrostu jako nowego modelu rozwoju, który łączy wzrost gospodarczy i tworzenie miejsc pracy z działaniami na rzecz ograniczenia zmian klimatycznych. Kluczowym elementem tej koncepcji jest szerokie udostępnianie technologii, m.in. poprzez obowiązkowe licencjonowanie i transfer technologii będących w posiadaniu państw.
W 2007 roku, jako członek Międzynarodowego Zespołu ds. Zmian Klimatu (IPCC), Rae Kwon Chung został współlaureatem Pokojowej Nagrody Nobla. Nagrodę przyznano Panelowi za jego wkład w zbieranie i rozpowszechnianie wiedzy na temat antropogenicznych zmian klimatycznych oraz za opracowanie strategii ich ograniczania.
Zielony wzrost zakłada, że skoro wzrost gospodarczy nadal pozostaje głównym priorytetem polityki państw, niezbędne jest oddzielenie go od nadmiernego wykorzystania zasobów naturalnych i negatywnych skutków środowiskowych.
Koncepcja ta jest ściśle powiązana z ideami zielonej gospodarki oraz rozwoju niskoemisyjnego. Kluczowym elementem zielonego wzrostu jest transformacja systemów energetycznych w kierunku zrównoważonego wykorzystania źródeł energii. Zwolennicy tego podejścia podkreślają, że odpowiednio zaplanowana i wdrażana polityka może nie tylko chronić środowisko, ale także wspierać rynek pracy – na przykład poprzez tworzenie nowych miejsc zatrudnienia w sektorach takich jak odnawialne źródła energii, ekologiczne rolnictwo czy zrównoważone leśnictwo.
Zielona gospodarka to nie tylko walka o klimat i planetę, ale także wzrost gospodarczy, opłacalny eksport i nowe miejsca pracy w tym samym czasie. Nalegam, aby na zieloną gospodarkę nie patrzeć tylko w kategoriach ochrony środowiska. Zasugerował również mechanizm „zielonego rozwoju”, dzięki któremu kraje rozwijające się mogą niezależnie inicjować projekty mające na celu redukcję emisji gazów cieplarnianych: Potencjał (zasoby ludzkie, minerały, powierzchnia gruntów, klimat i inne) wszystkich krajów jest różny. Ale to nie znaczy, że kraje rozwijające się nie mogą same wybrać ścieżki „zielonego rozwoju”.
Rae Kwon CHUNG, 2005
59% naukowców popiera koncepcję zielonego wzrostu, ale opinie pozostają podzielone
Międzynarodowe badanie przeprowadzone wśród 3028 naukowców ze 101 krajów ujawnia znaczne różnice w opiniach na temat wykonalności zielonego wzrostu – idei łączenia wzrostu gospodarczego z ochroną środowiska. Mimo że większość (59%) badanych ekspertów popiera tę koncepcję, rezultaty wskazują na istotne rozbieżności i podkreślają potrzebę dalszej, pogłębionej analizy tego złożonego zagadnienia.
Badanie identyfikuje wiele czynników wpływających na przekonania dotyczące zielonego wzrostu. Najsilniejszym z nich okazało się przekonanie, że ciągły wzrost gospodarczy jest niezbędny dla dobrobytu człowieka. Wyniki wskazują również, że postrzeganie zielonego wzrostu nie ogranicza się wyłącznie do kwestii ekonomicznych czy środowiskowych, lecz wiąże się z szerszymi światopoglądami i wartościami.
Największa wiara w zielony wzrost
- Ekonomia, ekonometria i finanse (74%)
- Inżynieria (70%)
- Inżynieria chemiczna (69%)
- Chemia (67%)
- Nauki o materiałach (64%)
Badacze z tych dziedzin, zwłaszcza ekonomiści i inżynierowie, w największym stopniu wierzą, że zielony wzrost jest możliwy. Może to wynikać z przekonania o roli technologii, efektywności, rynków i innowacji w rozwiązywaniu problemów środowiskowych bez rezygnacji z rozwoju gospodarczego.
Najmniejsza wiara w zielony wzrost
- Nauki o Ziemi i planetach (41%)
- Rolnictwo i nauki biologiczne (42%)
- Multidyscyplinarne (46%)
- Nauki o środowisku (46%)
Eksperci z tych dziedzin – blisko związani z badaniem systemów ekologicznych, zmian klimatu, degradacji środowiska – są bardziej sceptyczni wobec koncepcji zielonego wzrostu. Ich doświadczenie może wskazywać, że wzrost gospodarczy niemal zawsze wiąże się z degradacją środowiska, niezależnie od technologi
– Zielony wzrost budzi coraz większe zainteresowanie jako potencjalna odpowiedź na wyzwania klimatyczne, ale jak pokazuje nasze badanie – konsensus wśród naukowców nadal nie został osiągnięty – podkreślają autorzy badania.
Badanie wnosi nową jakość do debaty o zrównoważonym rozwoju, wychodząc poza wcześniejsze prace, które koncentrowały się głównie na teoretycznych aspektach zielonego wzrostu. Wyniki sugerują, że kształtowanie skutecznej polityki klimatycznej wymaga uwzględnienia szerokiego spektrum poglądów i przekonań ekspertów.
Literatura:
Suter M, Strahm N, Bundeli T, Kaessner K, Cologna V, Oreskes N, et al. (2025) Green growth beliefs: Investigating factors associated with expert opinions on green growth. PLOS Clim 4(4): e0000597. https://doi.org/10.1371/journal.pclm.0000597
