Czysta energia w natarciu — świat inwestuje, ale nierówno
Mimo trudnych czasów świat przeznaczył niemal dwukrotnie więcej kapitału na czystą energię niż na paliwa kopalne. Ale czy wszystkie regiony świata korzystają z tej transformacji jednakowo?
Rok 2024 był przełomowy dla globalnych inwestycji energetycznych. Jak pokazuje najnowszy raport World Energy Investment 2025 opublikowany przez Międzynarodową Agencję Energetyczną (IEA), świat mimo geopolitycznych napięć i gospodarczej niepewności zwiększył nakłady na transformację energetyczną – inwestując prawie dwa razy więcej w czystą energię niż w paliwa kopalne.
Napędzane spadającymi kosztami technologii, presją klimatyczną i rosnącym znaczeniem bezpieczeństwa energetycznego, inwestycje w zielone źródła rozkwitają – głównie jednak w gospodarkach rozwiniętych. W artykule przyjrzymy się, jak ten trend wygląda w różnych częściach świata.
Globalny boom na czystą energię: nowe rekordy w 2024 roku
Szybki wzrost inwestycji w transformację energetyczną w ciągu ostatnich pięciu lat rozpoczął się od pandemicznych pakietów stymulacyjnych, ale dziś podtrzymują go czynniki ekonomiczne, technologiczne, geopolityczne i przemysłowe – nie tylko polityka klimatyczna.
Aż 70% zwiększonych wydatków pochodziło z krajów będących importerami paliw kopalnych netto, w tym:
- Chin, które chcą ograniczyć zależność od ropy i gazu oraz zdobyć przewagę w czystych technologiach,
- Europy, która przyspieszyła rozwój OZE po inwazji Rosji na Ukrainę i odcięciu dostaw gazu,
- Indii, gdzie wzrosły inwestycje w energię słoneczną.
Dodatkowe 20% wzrostu przypada na Stany Zjednoczone, gdzie polityka wspierająca transformację jest częściowo reakcją na dominację Chin w łańcuchach dostaw technologii niskoemisyjnych.
Choć redukcja emisji pozostaje ważnym argumentem, to decyzje inwestycyjne coraz częściej wynikają z konkurencyjności rynkowej i dojrzałości technologii, a nie tylko z troski o klimat.
Globalne inwestycje w czystą energię i paliwa kopalne w latach 2015–2025
Od 2020 roku inwestycje w czystą energię rosną znacznie szybciej niż w paliwa kopalne. W latach 2023–2025 wydatki na czystą energię przekraczają już dwukrotność inwestycji w paliwa kopalne. Największy wzrost odnotowano w latach 2022–2025 — trend ten potwierdza rosnącą dominację odnawialnych źródeł w globalnym miksie inwestycyjnym. Podczas gdy w 2015 roku w czystą energię zainwestowano na świecie 374 mld USD, to 2025 ma to być 780 mld USD tj. o 108,5% więcej.
Inwestycje w sektor paliw kopalnych są relatywnie stabilne od 2015 roku — bez znaczącego spadku, ale też bez wyraźnego wzrostu. W 2022–2025 nastąpiło lekkie odbicie, jednak nieporównywalne ze skalą wzrostu w segmencie czystej energii.
Inwestycje w czystą energię nie tylko rosną – rozwijają się szybciej niż kiedykolwiek wcześniej. W 2024 r. całkowita wartość kapitału przeznaczonego na odnawialne źródła, infrastrukturę energetyczną, pojazdy elektryczne i magazyny energii niemal podwoiła się względem funduszy kierowanych na ropę, gaz i węgiel.
Za tym trendem stoją trzy główne siły:
- Spadające koszty technologii czystej energii – m.in. fotowoltaiki, baterii i wiatraków,
- Obawy o bezpieczeństwo energetyczne – wywołane m.in. wojną w Ukrainie i napięciami handlowymi,
- Zobowiązania klimatyczne – realizacja celów Net-Zero i transformacji gospodarek w kierunku niskoemisyjnych.
Wzrost rocznych globalnych inwestycji w czystą energię
Nierówności regionalne — kto zyskuje, a kto zostaje w tyle?
Ameryka Łacińska — potencjał rośnie, ale sieć nie nadąża
W ciągu ostatnich 10 lat inwestycje w czystą energię w Ameryce Łacińskiej wzrosły o prawie 25%. Region korzysta z ogromnego potencjału energii wodnej, słonecznej i wiatrowej. Problemem pozostaje jednak infrastruktura przesyłowa – aby sprostać rosnącemu zapotrzebowaniu na energię, inwestycje w sieć muszą zostać co najmniej podwojone.
Afryka — wielki potencjał i poważne bariery
Na całym kontynencie ponad 600 milionów ludzi nie ma dostępu do elektryczności, a blisko miliard nie ma dostępu do czystego gotowania. Mimo że prywatne inwestycje w zieloną energię w Afryce ponad dwukrotnie wzrosły w latach 2019–2024, to finansowanie ze strony instytucji publicznych i międzynarodowych spadło o 1/3, głównie przez ograniczenie chińskich projektów rozwojowych.
Rosnące znaczenie mają startupy, które stawiają na zdecentralizowane rozwiązania energetyczne i dostępność dla lokalnych społeczności, a także kapitał ryzyka inwestujący w elektromobilność i magazynowanie energii.
Azja Południowo-Wschodnia — energetyczny tygrys XXI wieku
Od 2014 roku zapotrzebowanie na energię w regionie wzrosło o ponad 35%, a czysta energia stanowi już niemal połowę inwestycji. Azja Południowo-Wschodnia staje się globalnym liderem w produkcji ogniw fotowoltaicznych i rozwija własne łańcuchy dostaw kluczowych minerałów, jak lit, nikiel czy kobalt. Dobrze zaprojektowane strategie mogą uczynić region nie tylko odbiorcą technologii, ale również ich eksporterem.
Co dalej z transformacją? Kluczowe wnioski
- Inwestycje w czystą energię przyspieszają szybciej niż oczekiwano, ale potrzebne są działania wyrównujące szanse między regionami.
- Rozwój infrastruktury przesyłowej i dostęp do finansowania w krajach rozwijających się to największe wyzwania dekady.
- Rola sektora prywatnego i innowacyjnych startupów będzie kluczowa, zwłaszcza tam, gdzie publiczne finansowanie zanika.
- Współpraca międzynarodowa w zakresie transferu technologii, kredytów rozwojowych i wymiany wiedzy staje się koniecznością.
W ciągu ostatnich pięciu lat wydatki na niskoemisyjne źródła energii niemal się podwoiły, a na czoło wysunęła się energia słoneczna. W 2025 roku inwestycje w fotowoltaikę – zarówno przemysłową, jak i prosumencką – mają osiągnąć rekordowe 450 miliardów dolarów, co uczyni ją największą kategorią inwestycyjną w energetyce na świecie.
Tania technologia i globalna konkurencja sprawiają, że importowane panele słoneczne, często wspierane przez magazyny energii, napędzają transformację energetyczną w wielu krajach rozwijających się. Przykładowo, Pakistan w 2024 roku sprowadził 19 GW paneli słonecznych – to niemal połowa całkowitej mocy zainstalowanej w jego sieci elektroenergetycznej. Tymczasem wydatki na magazyny energii mają osiągnąć globalnie 66 miliardów dolarów jeszcze w 2025 roku.
Źródło:
Artykuł oparty na danych z raportu World Energy Investment 2025 opublikowanego przez Międzynarodową Agencję Energetyczną (IEA). Licencja: CC BY 4.0.
To jest dzieło pochodne autorstwa Dr Anna Górska na podstawie materiału IEA. Anna Górska ponosi wyłączną odpowiedzialność za to dzieło pochodne. Dzieło pochodne nie jest w żaden sposób popierane przez IEA.
Fot. AI, w CANVA PRO
