System kaucyjny wchodzi w życie — od 1 października 2025 r. w Polsce obowiązują nowe zasady zwrotu opakowań
Warszawa, 1 października 2025 r. — Od dziś w Polsce zaczyna obowiązywać ogólnokrajowy system kaucyjny dla wybranych opakowań po napojach, wprowadzony ustawą zmieniającą zasady gospodarowania opakowaniami i odpadami opakowaniowymi. System ma na celu zwiększenie odzysku i recyklingu opakowań oraz ograniczenie ilości odpadów, a także zmniejszenie zanieczyszczenia środowiska.
Co obejmuje system i od kiedy
System kaucyjny wspiera recykling i ponowne wykorzystanie opakowań. W Polsce od 1 października w sprzedaży pojawiają się napoje oznaczone specjalnym znakiem kaucji z podaną jej wysokością. W wielu krajach szklane butelki wielokrotnego użytku trafiają z powrotem na rynek nawet kilkanaście razy, co przynosi wymierne korzyści dla środowiska i konsumentów. Z podobnych rozwiązań korzysta już około 180 mln Europejczyków, czyli ponad jedna czwarta mieszkańców całego kontynentu. – podaje Ministerstwo Klimatu i Środowiska.
Zgodnie z rządowymi informacjami, system kaucyjny obejmuje w pierwszym etapie:
- plastikowe butelki o pojemności do 3 litrów,
- metalowe puszki o pojemności do 1 litra,
- szklane butelki wielokrotnego użytku do 1,5 litra
System kaucyjny jest jednym z kroków, który pozwoli nam osiągnąć ważne cele środowiskowe. Wszyscy chcemy czystych lasów i plaż. Chcemy, żeby w naszych rzekach, jeziorach morzach nie pływały tony plastiku.
Anita Sowińska, Wiceministra klimatu i środowiska
Wysokość kaucji i zasady zwrotu
W myśl rządowych wytycznych kaucja za opakowania plastikowe i aluminiowe wynosi 0,50 zł, natomiast za szklane butelki wielokrotnego użytku — 1,00 zł (dotyczy wejścia tych butelek do systemu od 1 stycznia 2026 r.). Konsument, który zapłaci kaucję przy zakupie objętego napoju, ma prawo odzyskać ją po zwrocie pustego opakowania w punkcie zbiórki funkcjonującym w ramach systemu.
Kaucję pobierają wszystkie jednostki handlowe, oferujące napoje w opakowaniach — niezależnie od powierzchni. Zwrot kaucji można odebrać przy zwrocie opakowania. Opakowań nie można zgniatać przed jego oddaniem do punktu zbiórki. W każdej gminie musi funkcjonować przynajmniej jeden stacjonarny punkt przyjmowania opakowań i odpadów opakowaniowych objętych systemem kaucyjnym.
Obowiązki handlu i operatorów
Przepisy określają obowiązki podmiotów handlowych oraz operatorów systemu kaucyjnego. Wszystkie jednostki handlowe oferujące napoje w opakowaniach objętych systemem są zobowiązane do przyjmowania zwracanych opakowań i zwrotu kaucji klientowi; jednocześnie wprowadzone zostały regulacje dotyczące wydawania, cofania i zmiany zezwoleń dla operatorów systemu oraz zasad rozliczania kaucji między operatorem a przedsiębiorcami.
Podstawa prawna
Podstawę prawną wdrożenia systemu stanowią zmiany w ustawie o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, opublikowane w Dzienniku Ustaw (m.in. Dz. U. 2025 poz. 870), oraz towarzyszące im akty wykonawcze i wytyczne publikowane przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska.
System kaucyjny w Polsce został wprowadzony na podstawie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2019/904 dotyczącej ograniczenia negatywnego wpływu wybranych produktów z tworzyw sztucznych na środowisko, znaną jako dyrektywa SUP.
Dyrektywa SUP zobowiązała państwa UE do wprowadzenia selektywnej zbiórki opakowań w celu recyklingu. W Polsce przedsiębiorcy sprzedający napoje muszą osiągnąć poziomy zbiórki: 77% od 2025 r. i 90% od 2029 r. Dodatkowo butelki jednorazowe z plastiku mają zawierać co najmniej 25% surowca z recyklingu od 2025 r. i 30% od 2030 r.
Koszty systemu ponoszą producenci w ramach rozszerzonej odpowiedzialności – finansują odbiór, transport i rozliczanie kaucji. System utrzymuje się także z niezwróconych kaucji oraz sprzedaży surowców wtórnych, a jego obsługę mogą prowadzić różni operatorzy.
Komunikacja i oznakowanie
Wprowadzona nowelizacja przewiduje ujednolicone oznakowanie opakowań objętych systemem, tak aby konsumenci mogli jednoznacznie rozpoznać opakowania, za które pobrana została kaucja, oraz kwotę kaucji. Ministerstwo informuje również o działaniach informacyjnych skierowanych do przedsiębiorców i konsumentów w związku z uruchomieniem systemu.
Na podstawie:
- https://www.gov.pl/web/klimat/system-kaucyjny-zasady
- OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 26 czerwca 2025 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, Dz. U. 2025 poz. 870
Fot. Domena publiczna
