Warzywa i owoce, będące nieodłącznym elementem zdrowej diety, trafiają na nasze stoły każdego dnia. Aby zapewnić ich wysoką jakość, ochronić uprawy przed chorobami i szkodnikami oraz zminimalizować straty plonów, rolnicy stosują chemiczne środki ochrony roślin. Choć ich stosowanie jest często niezbędne, niewłaściwe lub nadmierne użycie może prowadzić do obecności pozostałości pestycydów zarówno w świeżych warzywach i owocach, jak i w produktach przetworzonych. Dlatego tak ważne są regularne kontrole i odpowiedzialne podejście do ochrony roślin – z myślą o zdrowiu konsumentów i bezpieczeństwie żywności.

Pozostałości pestycydów w owocach i warzywach — jak wyglądają badania?

Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa (PIORiN) systematycznie kontroluje bezpieczeństwo żywności poprzez badania laboratoryjne pozostałości pestycydów w owocach i warzywach. Działania te prowadzone są w ramach urzędowej kontroli stosowania środków ochrony roślin.

W 2024 roku plan kontroli objął aż 3820 próbek płodów rolnych. Za realizację badań odpowiadają trzy wyspecjalizowane laboratoria, wyznaczone przez Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa: Instytut Ogrodnictwa – PIB w Skierniewicach, Instytut Ochrony Roślin – PIB w Poznaniu oraz Centralne Laboratorium GIORiN w Toruniu.

Proces kontroli polega na pobieraniu próbek z różnych miejsc w kraju – z sadów, pól, szklarni, tuneli foliowych, przechowalni i punktów składowania. Następnie są one analizowane pod kątem obecności i poziomu pozostałości substancji czynnych pestycydów. W badaniach wykorzystuje się zaawansowane techniki laboratoryjne, takie jak chromatografia cieczowa i gazowa (LC-MS/MS, GC-MS/MS, GC-NPD/ECD) oraz spektrofotometria UV. Wszystkie metody są akredytowane zgodnie z międzynarodową normą PN EN ISO/IEC 17025.

Szybkość uzyskiwania wyników ma kluczowe znaczenie dla skuteczności urzędowych kontroli i zapewnienia bezpieczeństwa żywności trafiającej do konsumentów. Dzięki tym badaniom możliwe jest wczesne wykrywanie ewentualnych nieprawidłowości i podejmowanie odpowiednich działań zapobiegawczych.

Ile pestycydów w płodach rolnych w 2024 roku?

W 2024 roku Centralne Laboratorium w Toruniu przeprowadziło badania kontrolne pozostałości środków ochrony roślin, obejmujące łącznie 24 gatunki roślin. Z ogólnej puli 3820 próbek do szczegółowej analizy wybrano 650 próbek – w tym 583 próbki warzyw oraz 67 próbek owoców.

Wyniki pokazują, że 421 próbek (czyli 64,8%) nie zawierało żadnych pozostałości środków ochrony roślin. W 229 próbkach (35,2%) wykryto obecność tych substancji – z czego:

• 208 próbek (32%) zawierało pozostałości mieszczące się w dopuszczalnych normach (lub nieprzekraczające progu po uwzględnieniu 50% niepewności pomiarowej),
• 21 próbek (3,2%) przekraczało najwyższe dopuszczalne poziomy (NDP — najwyższych dopuszczalnych pozostałości pestycydów).

W 114 przypadkach (17,5%) stwierdzono obecność substancji czynnych niedopuszczonych do stosowania w danej uprawie. Co więcej, w 12 próbkach (1,8%) wykryto jednocześnie nieautoryzowane (niedopuszczone do stosowania) substancje w stężeniach przekraczających dopuszczalne normy.

W efekcie przeprowadzonych analiz wykryto 46 różnych substancji czynnych spośród 358 monitorowanych. Na podstawie wyników wystosowano 6 powiadomień do unijnego systemu RASFF (System Wczesnego Ostrzegania o Niebezpiecznej Żywności i Paszach).

Uzyskiwane przez laboratorium wyniki badań służą bieżącej ocenie jakości płodów rolnych oraz identyfikowaniu zagrożeń. Są potwierdzeniem zasadności działań kontrolnych prowadzonych przez PIORiN w celu zapewnienie konsumentowi produktów spełniających wymagania bezpiecznej żywności — podkreślono.

---

Opracowanie na podstawie:
Źródło informacji: Główny Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa, https://www.gov.pl/web/piorin/warzywa-i-owoce-pod-kontrola-centralnego-laboratorium-giorin?fbclid=IwY2xjawKuZetleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFnQk5HRVJlNFo4b3g5djhkAR5SmMOb5L2yXa1qP4HhERAtgqKMDdHmELF6IZpAbAmTakeyYV_eAFhnnEHgbw_aem_MwoVnNOCu00XxRXtolQqeQ; Licencja CC 3.0.