Jak wypadła Polska w 2024 roku w osiąganiu celów zrównoważonego rozwoju?
Agenda 2030 na rzecz zrównoważonego rozwoju, przyjęta jednogłośnie przez wszystkie państwa członkowskie Organizacji Narodów Zjednoczonych w 2015 roku, stanowi ambitny i kompleksowy plan działania na rzecz pokoju, dobrobytu, ochrony środowiska oraz sprawiedliwości społecznej. Dokument ten wyznacza uniwersalne cele i kierunki działań, które mają zapewnić zrównoważony rozwój dla obecnych i przyszłych pokoleń, stawiając w centrum dobrobyt ludzi oraz kondycję naszej planety.
Czym jest Agenda 2030?
Kluczowym elementem Agendy 2030 jest 17 Celów Zrównoważonego Rozwoju (ang. Sustainable Development Goals, SDGs), które razem tworzą wszechstronny i zintegrowany program globalnych działań. Cele te obejmują szeroki wachlarz zagadnień, takich jak eliminacja ubóstwa, walka z głodem, poprawa zdrowia i dobrostanu, zapewnienie wysokiej jakości edukacji, równość płci, dostęp do czystej wody i energii, zrównoważony rozwój gospodarczy, przeciwdziałanie zmianom klimatu oraz ochrona bioróżnorodności.
Agenda 2030 uznaje, że zrównoważony rozwój wymaga współpracy wszystkich krajów – zarówno tych rozwiniętych, jak i rozwijających się – w ramach globalnego partnerstwa. To podejście podkreśla wzajemne powiązania między różnymi wymiarami rozwoju: społecznym, gospodarczym i środowiskowym. Dokument zakłada, że tylko poprzez wspólne działania możliwe jest skuteczne sprostanie globalnym wyzwaniom, takim jak nierówności społeczne, degradacja środowiska czy konflikty zbrojne.
Każdy z 17 Celów Zrównoważonego Rozwoju rozbity jest na bardziej szczegółowe zadania, które wskazują konkretne działania i wyniki, jakie mają zostać osiągnięte do 2030 roku. Na przykład Cel 1 skupia się na całkowitym wyeliminowaniu ubóstwa we wszystkich jego formach na całym świecie, podczas gdy Cel 13 koncentruje się na pilnych działaniach mających na celu przeciwdziałanie zmianom klimatu i ich skutkom. Wszystkie cele są ze sobą powiązane, co oznacza, że postępy w jednym obszarze mogą wspierać lub utrudniać osiągnięcia w innych.
Agenda 2030 nie jest jedynie dokumentem deklaratywnym, lecz stanowi apel o mobilizację zasobów, wiedzy, technologii i innowacji. Kładzie nacisk na znaczenie partnerstwa pomiędzy rządami, sektorem prywatnym, organizacjami pozarządowymi oraz społecznościami lokalnymi. Jednym z jej kluczowych przesłań jest zasada „nie zostawiać nikogo w tyle” (ang. leave no one behind), która zobowiązuje do szczególnej troski o najsłabsze grupy społeczne i marginalizowane społeczności.
Wprowadzenie Agendy 2030 wymaga zrównoważonych polityk, skutecznych mechanizmów monitorowania oraz zaangażowania całych społeczeństw. Każdy kraj przyjmuje odpowiedzialność za dostosowanie jej założeń do lokalnych realiów i priorytetów, co sprawia, że proces wdrażania różni się w zależności od regionu. Jednak wspólnym celem pozostaje budowa świata, w którym wszyscy ludzie mogą żyć godnie, w harmonii z przyrodą i w warunkach zapewniających rozwój ich potencjału.
17 Celów Zrównoważonego Rozwoju
Źródło: [2, s.10]
Kto stoi za Agendą 2030? Czyli o United Nations Global Compact (UNGC)
United Nations Global Compact (UNGC) to największa na świecie inicjatywa na rzecz zrównoważonego rozwoju i odpowiedzialności biznesu, powołana przez Organizację Narodów Zjednoczonych w 2000 roku. Jej celem jest mobilizacja firm, organizacji oraz instytucji na rzecz wdrażania zasad odpowiedzialności społecznej, ochrony środowiska oraz przestrzegania standardów etycznych w działalności gospodarczej.
Podstawowe założenia UNGC
UNGC opiera się na 10 zasadach dotyczących czterech kluczowych obszarów:
- Prawa człowieka
- Wspieranie i przestrzeganie międzynarodowych praw człowieka.
- Unikanie współudziału w naruszaniu tych praw.
- Standardy pracy
- Poszanowanie wolności zrzeszania się.
- Eliminacja pracy przymusowej i niewolniczej.
- Wyeliminowanie pracy dzieci.
- Zwalczanie dyskryminacji w miejscu pracy.
- Ochrona środowiska
- Wspieranie działań proekologicznych.
- Podejmowanie inicjatyw mających na celu odpowiedzialność środowiskową.
- Promowanie przyjaznych dla środowiska technologii.
- Przeciwdziałanie korupcji
- Działanie na rzecz eliminacji wszelkich form korupcji, w tym wymuszeń i łapownictwa.
Cele i misja
Misją UNGC jest zmobilizowanie światowego biznesu do bycia siłą napędową pozytywnych zmian, wspierając przy tym realizację Agendy 2030 oraz 17 Celów Zrównoważonego Rozwoju (SDGs). Inicjatywa ta zachęca przedsiębiorstwa do wdrażania zasad zrównoważonego rozwoju w swoje strategie, kulturę organizacyjną i codzienną działalność, przyczyniając się do rozwiązywania globalnych problemów, takich jak zmiany klimatu, nierówności społeczne czy naruszenia praw człowieka.
Działalność UNGC
- Budowanie partnerstw: Współpraca między biznesem, rządami, społeczeństwem obywatelskim i instytucjami naukowymi.
- Tworzenie wytycznych i narzędzi: Opracowywanie standardów i praktyk dla firm, które chcą działać zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju.
- Edukacja i rozwój: Szkolenia, warsztaty i publikacje wspierające firmy w implementacji zasad UNGC.
- Monitoring postępów: Członkowie zobowiązani są do regularnego raportowania o swoich działaniach i osiągnięciach w zakresie wdrażania 10 zasad.
Zasięg UNGC
Obecnie UNGC zrzesza ponad 15 000 firm i organizacji z ponad 160 krajów, co czyni go największą platformą współpracy międzysektorowej na rzecz zrównoważonego rozwoju.
Korzyści dla członków
Firmy przystępujące do UNGC mogą:
- Budować pozytywny wizerunek jako odpowiedzialne społecznie.
- Uczestniczyć w globalnych i regionalnych wydarzeniach dotyczących zrównoważonego rozwoju.
- Korzystać z zasobów edukacyjnych i sieci partnerskich UNGC.
- Przyczyniać się do realizacji celów globalnych, zwiększając swoje zaangażowanie społeczne i środowiskowe.
UNGC nie jest regulatorem ani organem kontrolnym, lecz platformą wspierającą zaangażowanie w dobre praktyki biznesowe na skalę globalną.
Jak wypadła Polska w 2024 roku wg raportu UNGC?
W 2024 roku Polska zajęła 10. miejsce na 167 państw w globalnym rankingu wydajności realizacji Celów Zrównoważonego Rozwoju (SDGs). Jest to wynik znacząco wyższy od regionalnej i globalnej średniej, co świadczy o wysokim poziomie zaangażowania Polski w implementację Agendy 2030.
Statystyczne wyniki Polski w 2024 roku
- Średnia regionalna (Europa Środkowo-Wschodnia): Ukształtowała się na poziomie 77,2%, co podkreśla, że Polska jest liderem w regionie.
- Wskaźnik wydajności: Polska osiągnęła 91,6%, co oznacza, że w dużym stopniu realizuje wyznaczone cele SDGs.
- Średnia globalna: Wyniosła 81,7%, co wskazuje, że Polska wyprzedza większość krajów na świecie.
Analiza Celów Zrównoważonego Rozwoju (SDGs) w Polsce
- Brak ubóstwa (Cel 1) – Zielona strzałka w górę
Polska osiągnęła znaczące sukcesy w eliminacji ubóstwa, co wskazuje na skuteczne działania w tym obszarze. - Zero głodu (Cel 2) – Pomarańczowa strzałka w bok
Brak postępu w redukcji głodu i poprawie jakości żywności. - Dobre zdrowie i jakość życia (Cel 3) – Żółta strzałka w górę
Umiarkowany postęp w zakresie zdrowia i dobrostanu. - Dobra jakość edukacji (Cel 4) – Pomarańczowa strzałka w bok
Brak postępu w zapewnieniu wysokiej jakości edukacji. - Równość płci (Cel 5) – Żółta strzałka w górę
Polska kontynuuje umiarkowane postępy w zakresie równości płci. - Czysta woda i warunki sanitarne (Cel 6) – Pomarańczowa strzałka w bok
Stagnacja w zapewnieniu czystej wody i odpowiednich warunków sanitarnych. - Czysta i dostępna energia (Cel 7) – Żółta strzałka w górę
Umiarkowana poprawa w rozwoju energii odnawialnej i jej dostępności. - Wzrost gospodarczy i godna praca (Cel 8) – Pomarańczowa strzałka w bok
Brak postępów w zapewnieniu godnej pracy i zrównoważonego wzrostu gospodarczego. - Innowacyjność, przemysł i infrastruktura (Cel 9) – Żółta strzałka w górę
Umiarkowane postępy w obszarze innowacji i infrastruktury. - Mniejsze nierówności (Cel 10) – Żółta strzałka w górę
Stagnacja w działaniach zmniejszających nierówności społeczne i ekonomiczne. - Zrównoważone miasta i społeczności (Cel 11) – Pomarańczowa strzałka w bok
Brak znaczącego postępu w tworzeniu zrównoważonych miast i społeczności. - Odpowiedzialna konsumpcja i produkcja (Cel 12) – Pomarańczowa strzałka w dół
Znaczne wyzwania w obszarze odpowiedzialnej konsumpcji i produkcji wymagają pilnych działań. - Działania w dziedzinie klimatu (Cel 13) – Pomarańczowa strzałka w bok
Stagnacja w realizacji działań na rzecz ochrony klimatu, mimo rosnących wyzwań. - Życie pod wodą (Cel 14) – Żółta strzałka w górę
Umiarkowana poprawa w ochronie ekosystemów wodnych. - Życie na lądzie (Cel 15) – Żółta strzałka w górę
Brak znaczących postępów w ochronie bioróżnorodności i ekosystemów lądowych. - Pokój, sprawiedliwość i silne instytucje (Cel 16) – Pomarańczowa strzałka w bok
Stagnacja w budowaniu pokojowych społeczeństw, sprawiedliwości i silnych instytucji. - Partnerstwa na rzecz celów (Cel 17) – Zielona strzałka w górę
Polska rozwija efektywne partnerstwa wspierające realizację globalnych celów.
Polska wykazuje znaczące postępy w obszarach takich jak eliminacja ubóstwa (Cel 1) czy współpraca na rzecz celów (Cel 17). Umiarkowany postęp widoczny jest w takich obszarach jak energia odnawialna (Cel 7), równość płci (Cel 5), czy ochrona bioróżnorodności (Cel 15), ochrona środowiska wodnego (Cel 14) oraz zmniejszenia nierówności (Cel 10).
Jednak stagnacja i znaczne wyzwania pozostają w obszarach związanych z odpowiedzialną konsumpcją (Cel 12), klimatem (Cel 13), zero głodu (Cel 2), co wskazuje na potrzebę intensyfikacji działań w tych sferach.
Podsumowanie
Polska w 2024 roku jest przykładem kraju, który skutecznie łączy rozwój gospodarczy z realizacją zrównoważonych celów. Wynik na poziomie 91,6% świadczy o zaawansowanych działaniach w wielu kluczowych obszarach, ale jednocześnie wskazuje na konieczność kontynuowania wysiłków w sferach związanych z ochroną środowiska i równością społeczną. Liderstwo Polski w regionie stawia ją w roli inspiracji dla innych krajów Europy Środkowo-Wschodniej.
Bibliografia
- https://unstats.un.org/sdgs/report/2024/The-Sustainable-Development-Goals-Report-2024.pdf
- https://ungc.org.pl/wp-content/uploads/2024/10/Yearbook_2024_UNGCNP_.pdf
