Alarm dla ogrodników — dumek jałowcowy niszczy rośliny iglaste

Na Podkarpaciu odnotowano obecność inwazyjnego gatunku szkodnika — dumka jałowcowego (Lamprodila festiva (L.), który może stanowić zagrożenie dla roślin z rodziny cyprysowatych— podaje PIORiN. Ten chrząszcz żeruje głównie na jałowcach, cyprysikach, cyprysach, żywotnikach, tujach i świerkach, wysysając soki z igieł, co prowadzi do ich brunatnienia, opadania, a w konsekwencji do osłabienia całej rośliny.

Szkodnik rozprzestrzenia się szybko, szczególnie w warunkach suchych i ciepłych, dlatego jego wykrycie budzi niepokój. Obecność dumka jałowcowego może prowadzić do poważnych strat w szkółkach roślin ozdobnych i ogrodach przydomowych. Eksperci apelują do ogrodników i właścicieli szkółek, by bacznie obserwowali swoje rośliny, zwłaszcza w okresie letnim, gdy aktywność szkodnika jest największa.

W przypadku zauważenia objawów żerowania (igły stają się matowe, przebarwione i odpadają) zaleca się zgłoszenie do lokalnej stacji Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa (PIORiN), która może wdrożyć odpowiednie działania zwalczające. Wczesna interwencja jest kluczowa, by ograniczyć rozprzestrzenianie się dumka jałowcowego na inne regiony kraju.

Pochodzenie i ekspansja

Dumek jałowcowy (Lamprodila festiva) to efektownie ubarwiony chrząszcz z rodziny bogatkowatych, który pierwotnie występował w regionie Morza Śródziemnego. Od początku XXI wieku obserwuje się jego szybkie rozprzestrzenianie na północ Europy, szczególnie w obszarach miejskich – sprzyjają temu łagodniejsze warunki klimatyczne i duża liczba roślin żywicielskich, takich jak jałowce czy żywotniki. Gatunek inwazyjny obejmuje ciepłe rejony Europy.

Naturalnie występuje w południowej Europie i Azji Mniejszej, ale w ostatnich dekadach rozszerzył swój zasięg na północ, w tym do Polski, Niemiec i Czech.

Obecność w Polsce

W Polsce dumek został wykryty po raz pierwszy w 2019 roku. Obecnie potwierdzono jego obecność na Podkarpaciu, gdzie zaatakował krzewy jałowca i żywotniki w przydomowych nasadzeniach. Charakterystyczne objawy to zasychanie roślin, zamieranie gałęzi oraz niewielkie otwory w korze. Pod jej powierzchnią znaleziono korytarze, larwy, poczwarki i dorosłe chrząszcze.

W Polsce jest gatunkiem inwazyjnym – jego ekspansja wiąże się z masowym sadzeniem żywotników i zmianami klimatycznymi.

Opis szkodnika

Dorosłe osobniki osiągają długość 6–10 mm i mają metalicznie zielone ciało z niebieskimi plamkami. Ich larwy żerują pod korą, uszkadzając tkanki przewodzące, co prowadzi do obumierania roślin.

Larwy rozwijają się w martwym lub zamierającym drewnie drzew i krzewów cyprysowatych. Wydrążają długie, nieregularne korytarze w drewnie, co sprawia, że mogą być uznawane za szkodniki w ogrodach i parkach, choć zazwyczaj występują lokalnie i rzadko w dużym zagęszczeniu.

Cykl rozwojowy może trwać 2–3 lata, w zależności od warunków klimatycznych i dostępności odpowiedniego materiału roślinnego.

Potencjalne zagrożenie

Dumek jałowcowy stanowi zagrożenie nie tylko dla roślin ozdobnych w miastach, ale także dla szkółek i naturalnych stanowisk jałowców oraz innych roślin z rodziny cyprysowatych. Ze względu na ocieplenie klimatu możliwy jest wzrost liczby stanowisk tego szkodnika w Polsce.

Zapytaliśmy specjalistę — prof. dr hab. inż. Jacka Hilszczańskiego z Zakładu Ochrony Lasu, Instytut Badawczy Leśnictwa — o wyrządzone szkody. Naukowiec podkreśla, że nie posiada danych nt. skali szkód w kraju.

– „Obserwuję tylko sytuację w okolicach Piaseczna. Dumek jest praktycznie wszędzie, ale w różnym nasileniu. Niektórzy wycięli zamarłe tuje inni nie. Prawdopodobnie po rójce w tym roku, a przewiduję ją na drugą połowę czerwca-lipiec, nastąpi dalsza eskalacja. Sporo zależy od pogody” – dodaje.

Zwalczanie i profilaktyka

Najskuteczniejszym sposobem walki z dumkiem jest usuwanie i niszczenie zaatakowanych roślin, najlepiej przed wylotem chrząszczy (maj–sierpień). Ważna jest również regularna lustracja terenów zieleni, aby możliwie wcześnie wykryć szkodnika i ograniczyć jego rozprzestrzenianie.

Literatura:

https://www.gov.pl/web/piorin/dumek-jalowcowy
https://www.ibles.pl/aktualnosci/uwaga-grozny-owad-zabija-tuje-jalowce-i-cyprysiki/

Fot. główna: J. Hilszczański (za zgodą)