Alpejski koszmar: lodowiec runął, a wioska zniknęła
28 maja w szwajcarskiej dolinie Lötschental rozegrał się dramat, który wstrząsnął nie tylko lokalną społecznością, ale i całym światem nauki. Potężna masa lodu i skał – szacowana na blisko 9 milionów ton – oderwała się od lodowca Birch Glacier i runęła w dół doliny, niszcząc niemal całkowicie górską wioskę Blatten. Osuw wywołał wstrząs sejsmiczny o sile 3,1 w skali Richtera i doprowadził do ewakuacji wszystkich mieszkańców. Choć większość z 300 osób zdążyła uciec, jedna osoba pozostaje zaginiona.
W górskiej miejscowości Blatten w kantonie Valais czerwiec 2025 roku zapisał się w pamięci mieszkańców tragicznymi wydarzeniami. Lawina skalna, która oderwała się od zbocza w wyniku narastających ruchów górotworu, uderzyła w pobliże wioski, powodując zniszczenia i ewakuację części ludności. Choć podobne katastrofy są w Alpach coraz częstsze, przypadek Blatten szczególnie poruszył opinię publiczną. Wydarzenia te przypominają, jak silny wpływ mają zmiany klimatu na stabilność górskich terenów. Coraz częstsze cykle zamarzania i rozmarzania, topnienie wiecznej zmarzliny i długotrwałe upały przyczyniają się do destabilizacji zboczy, stwarzając realne zagrożenie dla ludzi i infrastruktury w alpejskich regionach.
Katastrofa w sercu Alp
Lodowiec Birch od dawna znajdował się pod stałą obserwacją geologów. Postępujące topnienie wiecznej zmarzliny destabilizowało okoliczne zbocza, tworząc warunki idealne do katastrofy. Gdy masa lodu i skał ruszyła, nikt nie był w stanie jej powstrzymać. Gruz zasypał drogi, zniszczył kilkadziesiąt domów, infrastrukturę i linie energetyczne. Zablokowana została również rzeka Lonza – eksperci ostrzegają, że może to doprowadzić do powodzi w niższych partiach doliny.
„Stało się coś niewyobrażalnego” – powiedział w piątek burmistrz wioski, Matthias Bellwald — podało BBC. Jedna osoba zaginęła, a kilka domów zostało zniszczonych. Burmistrz obiecuje odbudowę. Eksperci obwiniają zmiany klimatu, ponieważ społeczności alpejskie stoją w obliczu rosnącego ryzyka — czytamy na portalu X.
Prezydentka Szwajcarii Karin Keller‑Sutter określiła wydarzenie jako „apokaliptyczne”.
Klimat: katalizator katastrof?
Choć wydarzenia w Blatten są ekstremalne, nie są one odosobnione. W 2022 roku podobna tragedia miała miejsce na Marmoladzie we Włoszech. Tego rodzaju zjawiska – zawalenia lodowców, osuwiska, błyskawiczne powodzie – stają się coraz częstsze w regionach górskich. Z kolei w 2023 roku osuwisko skalne zagroziło wiosce Brienz we wschodnich Alpach, zmuszając mieszkańców do ewakuacji. Masę skalną udało się zatrzymać tuż przed zabudowaniami, jednak do dziś ludzie nie mogli powrócić do swoich domów na stałe. Tego typu zagrożenia stają się coraz częstszym problemem dla wielu alpejskich miejscowości.
Choć mogłoby się wydawać, że globalne ocieplenie sprzyja wzrostowi liczby osuwisk i obrywów skalnych, w rzeczywistości wpływa ono raczej na ich stabilizację – szczególnie w okresach cieplejszych zim i spokojnych wiosen. Kluczowym czynnikiem pozostaje liczba cykli zamarzania i rozmarzania, a nie same opady. Ciepłe lato może nawet ograniczać wietrzenie skał, ale długotrwałe upały sprzyjają rozmarzaniu wiecznej zmarzliny i większej aktywności w najwyższych partiach gór. Mimo to, zmiany te rzadko zagrażają bezpośrednio osadom i infrastrukturze – wyjątkiem są wtórne procesy, jak spływy gruzowe. Ostatecznie to warunki pogodowe w poszczególnych sezonach, a nie sama zmiana klimatu, będą w najbliższych latach kształtować dynamikę górskich osuwisk. – mówią naukowcy Ueli Gruner, Cornelia Brönnimann.
Nie widzę związku, to naturalny fenomen — erozja! – dodaje Raphael Mayoraz – geolog VS.
.
Mimo że każdą naturalną katastrofę obecnie łatwo przedstawia się jako efekt zmian klimatycznych, w tym przypadku naukowcy uważają inaczej.
Najnowsze badania wskazują, że choć zmiany klimatu odgrywają pewną rolę, to głównym czynnikiem odpowiedzialnym za upadki i obrywy skalne w Alpach jest naturalna erozja. Procesy te wynikają z długotrwałych, powolnych przemian w strukturze gór, które zachodzą niezależnie od aktualnych trendów klimatycznych.
Literatura:
https://zmianynaziemi.pl/wiadomosc/lodowiec-birch-zawalil-sie-i-zniszczyl-szwajcarska-wioske-blatten
Ueli Gruner, Cornelia Brönnimann, Felsstürze und Klimawandel – Auswertung historischer Daten aus dem Kanton Bern, https://scnat.ch/de/uuid/i/5a74718b-50ef-54cc-99fe-030147cfa077-Felsst%C3%BCrze_und_Klimawandel
Fot. główna, Par Luk Tittmann — https://www.flickr.com/photos/125092096@N02/14381520050/, CC BY-SA 2.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=166385904
Dziękujemy, że przeczytałeś artykuł do końca.
