Zimowi strażnicy ludzkiego zdrowia – świerk i sosna
Zimą, kiedy to większość okolicznych drzew traci już swoje liście i przybiera na czas zimowy surowy, wręcz uśpiony wygląd, świerk i sosna pozostają nadal zielone i pełne życia, ich gałęzie są na tyle elastyczne, by nie ulec zniszczeniu, igły się zwężają, a żywica znacznie gęstnieje. Oba gatunki podtrzymują rytm lasu, domowego ogrodu, a nawet i miejskiego parku, gdy zimową porą natura zatrzymuje „oddech”. Ponadto zdobią one zbliżający się zimowy krajobraz, wnoszą spokój, aromatyczny, żywiczny zapach, oczyszczają powietrze, dają schronienie drobnym zwierzętom i stałość, nazywając się „zimowymi strażnikami”. Igły sosny i świerku na ogół nie opadają, chronią przed mroźnym wiatrem, mrozem, a nawet śniegiem.
W zimowe miesiące, zarówno świerk jak i sosna, mają bardzo dużo jakże drogocennych, medycznych właściwości, przydatnych na utrzymanie odporności (zwłaszcza w obecnym okresie jesienno – zimowym) i sprawności dróg oddechowych. Są one naturalnym wsparcie, łatwo wykorzystywanym w domowych naparach, maściach, okładach czy także w popularnych inhalacjach.
Zastosowanie medyczne świerku
Tak jak to zostało wspomniane, oba gatunki drzew mają wiele właściwości wspomagających pogarszający się stan ludzkiego zdrowia w porze przejściowej (pomiędzy jesienią a zimą).
Świerk, jako bardzo majestatyczne drzewo, emanujący swym żywicznym aromatem, wykorzystywany na choinkę w okresie świąt Bożego Narodzenia, działa głównie inhalacyjnie (pączki i igły świerku zalewane są wrzątkiem i wykorzystywane do inhalacji wspomagającej oczyszczenie osłabionych zimową porą dróg oddechowych. W przypadku kaszlu czy zatkanych zatok, stosowany jest głównie w formie naparu bądź herbat z igieł – napój zimowy o cytrusowo – żywicznym smaku). Działa on przeciwzapalnie oraz antybakteryjnie (łagodząc wszelkie stany zapalne), rozgrzewające (wyziębiony organizm), poprzez zdrowotne kąpiele „leśne” łączone z gałązkami lub olejkiem. Po odpowiednim rozcieńczeniu poprawiają pracę układu krążenia i rozluźniają całe ciało, łagodzą bóle stawów (w formie maści, balsamu bądź okładów) oraz wspierają odporność (igliwie zawiera witaminę C oraz antyoksydanty).
Właściwości medyczne sosny
Nie inaczej jest w przypadku jakże szlachetnego, wytrzymałego na pogodę drzewa, jakim jest sosna, o równie przepięknym, znacznie łagodniejszym, aczkolwiek nadal mocno żywicznym zapachu, które także jest bardzo chętnie stawiane w domostwach w formie choinki.
Medycznie bez wątpienia wykorzystywany jest z sosny tzw. olejek sosnowy (w igłach i pąkach) lub syrop działający wykrztuśnie, dobrze działający też przy pojawiającym się dokuczliwym kaszlu czy katarze. Równie dobrze działa ona antyseptycznie (żywica sosnowa działa antybakteryjnie i antygrzybicznie) dzięki zawartych w niej związkach żywicznych, wspiera zachwianą odporność (zawierając w sobie witaminę C), pobudza układ krążenia (działanie aromatu sosny w kąpielach lub przy nacieraniu ciała), polepsza nastrój i samopoczucie, uspokaja skołatane nerwy i łagodzi bóle (olejek w postaci maści).
Należy bezwzględnie pamiętać, że mimo pozytywnych właściwości w uznawanej od wieków ludowej fitoterapii, w przypadku pewnych schorzeń (głównie alergie na pyłek i olejek oraz nadciśnienie) czy chorób (np. astma oskrzelowa), w trakcie ciąży lub karmienia, nawracających chorób skóry i u niemowląt oraz małych dzieci, trzeba zachować szczególną ostrożność w przypadku prób wdrożenia inhalacji czy podczas stosowania olejów wspomnianych drzew, grożących nieumiejętnym wykorzystaniem, a w efekcie zachwianiem stanu zdrowia pacjenta.
Bibliografia:
- Brzeziński T., Historia medycyny, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, 2014.
- Chrzanowska A., Tajemnice energii drzew, Ars Scripti 2, 2023.
- Łabanowski G., L.W. Orlikowski, G. Solka, A. Wojdyła, Ochrona drzew i krzewów iglastych, Wydawnictwo Plantpress, 2015.
- Puchniarski T., Sosna zwyczajna, Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 2008.
- Puchniarski T., Świerk pospolity. Hodowla i ekologia, Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 2008.
- Seneta W., Drzewa i krzewy iglaste, PWN, 1981.
- Zarzyński P., K. Borkowski, R. Tomasiak, Drzewa Polski, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2025.
Autor: Agnieszka Banaś
[Artykuł nie stanowi porady medycznej, w tym celu zalecamy udać się do lekarza lub farmaceuty]
