PE: Posłowie przyspieszają głosowanie nad zmianą statusu ochrony wilków w UE

W dniu dzisiejszym odbyło się pilne głosowanie w Parlamencie Europejskim na temat obniżenia statusu ochrony wilka. Parlament podejmie w czwartek decyzję o zmianie statusu ochrony wilka w UE ze „ściśle chronionego” na „chroniony” – podano w komunikacie Parlamentu Europejskiego.

Parlament zagłosował we wtorek za przyspieszeniem prac nad projektem przepisów umożliwiających ukierunkowaną zmianę dyrektywy siedliskowej. Zmiana ta dostosowałaby status ochrony wilka w UE do Konwencji Berneńskiej, obniżając go ze „ściśle chronionego” do „chronionego”. Posłowie będą głosować nad treścią wniosku w czwartek.

Geneza zmian

16 kwietnia Rada Coreper zatwierdziła mandat negocjacyjny Rady UE dotyczący zmiany statusu ochrony wilka w ramach dyrektywy siedliskowej. Oznacza to, że wilk przestanie być objęty najbardziej rygorystycznymi zakazami przewidzianymi w prawie unijnym. Wcześniej, 7 marca, Komisja Europejska złożyła formalny wniosek o przeniesienie wilka z załącznika IV (gatunki ściśle chronione) do załącznika V (gatunki chronione) dyrektywy, co umożliwia bardziej elastyczne podejście do zarządzania populacją tego gatunku w państwach członkowskich.

Zgodnie z Dyrektywą Siedliskową (Dyrektywa Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory) wilk (Canis lupus) jest obecnie objęty ścisłą ochroną na większości terytorium UE. Zmiana wynika z decyzji Stałego Komitetu Konwencji Berneńskiej, który w grudniu 2024 r. przyjął propozycję Unii Europejskiej dotyczącą obniżenia statusu ochrony wilka. Wcześniej, we wrześniu 2024 r., propozycję tę zatwierdziła Rada UE, opierając się na kompleksowej analizie przygotowanej przez Komisję Europejską.

Celem nowej dyrektywy – przygotowanej w ramach zwykłej procedury ustawodawczej przez Parlament Europejski i Radę – jest ujednolicenie przepisów w państwach członkowskich. Zmiana statusu ochrony wilka umożliwi większą elastyczność w zarządzaniu populacjami tego gatunku, szczególnie na obszarach, gdzie jego liczebność znacząco wzrosła i powoduje konflikty z działalnością człowieka, zwłaszcza rolnictwem i hodowlą.

Nowe przepisy nie oznaczają jednak braku ochrony – wilk nadal będzie objęty ochroną prawną, ale państwa członkowskie zyskają większą możliwość podejmowania działań zaradczych i prewencyjnych. 

Jego przyjęcie nie zmieni europejskiego statusu wilka w Polsce (ani Słowacji, Bułgarii, Estonii, Łotwie i Litwie).

Wilk jest i pozostanie w Polsce gatunkiem ściśle chronionym. Będzie tak niezależnie od zmian podejmowanych na forum Unii Europejskiej i wynika to z polskich uregulowań prawnych — napisał na Instagramie Mikołaj Dorożała — Wiceminister Klimatu i Środowiska.

Wilk i jego występowanie w UE

Jak podaje Komisja Europejska — Wilk występuje obecnie we wszystkich 34 monitorowanych krajach/regionach. Od 2016 r. wilk powrócił do Belgii i Luksemburga. 

W Unii Europejskiej

Wilk (Canis lupus) był dotąd objęty ścisłą ochroną na mocy Dyrektywy Siedliskowej (92/43/EWG), co oznaczało zakaz zabijania, niepokojenia i niszczenia siedlisk tych zwierząt niemal na całym obszarze UE. Jednak w wyniku rosnącej liczebności populacji wilków i związanych z tym konfliktów, w szczególności na obszarach wiejskich i pasterskich, Unia Europejska podjęła działania w celu zmiany jego statusu ochronnego.

Na podstawie propozycji Komisji Europejskiej i po zatwierdzeniu przez Stały Komitet Konwencji Berneńskiej w grudniu 2024 roku, od 7 marca 2025 r. wilk został przeklasyfikowany z gatunku „ściśle chronionego” na „chroniony”. Oznacza to, że nadal pozostaje pod ochroną, ale państwa członkowskie zyskują większą elastyczność w zarządzaniu populacjami, w tym możliwość stosowania środków odstraszających, odłowów czy – w wyjątkowych przypadkach – odstrzałów interwencyjnych.

W Polsce

W Polsce wilki są naturalnie obecne na niemal całym terytorium, z największą koncentracją w Karpatach, na Podlasiu, Mazurach i w północno-wschodniej części kraju. Obecnie w Polsce żyje około 4300 osobników należących do trzech głównych populacji:

• bałtyckiej,
• środkowoeuropejskiej,
• karpackiej.

Wilk w Polsce od 1998 roku podlega ścisłej ochronie gatunkowej. Oznacza to, że nie wolno go zabijać, płoszyć, ani niszczyć jego siedlisk. Zmiana statusu ochrony na poziomie UE nie oznacza automatycznego obniżenia ochrony w Polsce – decyzja o ewentualnym dostosowaniu przepisów krajowych należy do Ministerstwa Klimatu i Środowiska.

Populacja wilka w Polsce

Z roku na rok szacowana populacja wilka rośnie. w 2022 roku według danych GUS było ich około 4328 sztuk. Sam GUS dodaje, że dane są szacunkowe, a nie rzeczywiste.

Mimo rosnącej liczebności, wilki w Polsce nadal odgrywają kluczową rolę w ekosystemach jako drapieżniki regulujące populacje dzikich kopytnych. Jednocześnie coraz częściej dochodzi do konfliktów z hodowcami, dlatego trwają prace nad nowymi mechanizmami wsparcia i odszkodowań, a także lokalnymi strategiami zarządzania.