Leopardus tilcayo – nowy gatunek dzikiego kota odkryty w Boliwii
Naukowcy poinformowali o odkryciu i opisaniu nowego gatunku dzikiego kota – Leopardus tilcayo, nazywanego przez lokalne społeczności „tilcayo”. Zwierzę żyje w boliwijskich Yungas, czyli wilgotnych, górskich lasach mglistych położonych na wschodnich zboczach Andów, na styku ekosystemów andyjskich i amazońskich. Badanie opisujące gatunek ukazało się 17 września 2026 r. w czasopiśmie naukowym Current Biology.
Mały kot, wielkie odkrycie
Leopardus tilcayo jest niewielkim, cętkowanym kotem. Ma około 45 cm długości i waży około 1,3 kg, czyli mniej niż przeciętny kot domowy. Jego jasnobrązowe futro pokrywają charakterystyczne ciemne rozety. Należy do grupy tzw. kotów tygrysich, występujących w różnych częściach Ameryki Południowej.
Historia tego niezwykłego odkrycia sięga 2016 roku. Wtedy do Paoli Nogales-Ascarrunz, boliwijskiej biolożki i badaczki związanej z National Geographic, dotarła wiadomość z azylu dla zwierząt Senda Verde. Pracownicy ośrodka mieli pod opieką zwierzę, które od początku wzbudzało ich podejrzenia — nie przypominało typowego kota domowego.
Zwierzę zostało znalezione jako małe kocię przy drodze przez jednego z mieszkańców. Mężczyzna zabrał je do swojego domu, sądząc, że przygarnął bezpańskiego kota. Przez kolejny rok zwierzę dorastało pod jego opieką. Z czasem stało się jednak jasne, że jego zachowanie i wygląd zdecydowanie odbiegają od tego, czego można oczekiwać po domowym pupilu. Właściciel zdecydował więc, że nietypowego kota należy przekazać specjalistom.
To, co początkowo wyglądało na historię znalezionego przypadkiem kociaka, okazało się początkiem naukowej zagadki, która doprowadziła do identyfikacji nowego gatunku dzikiego kota.
Genetyka rozstrzygnęła zagadkę
Sam wygląd zwierzęcia nie wystarczył do jednoznacznego odróżnienia go od innych kotów tygrysich. Naukowcy przeanalizowali materiał genetyczny 38 przedstawicieli rodzaju Leopardus, porównując również okazy muzealne i inne dostępne materiały. Badania wykazały, że Leopardus tilcayo stanowi odrębną linię ewolucyjną, która oddzieliła się od pozostałych kotów z tej grupy około 1,4 miliona lat temu.
Według badaczy jest to pierwszy od ponad 100 lat nowy, żyjący gatunek kota formalnie opisany przez naukę. Ostatnie tego rodzaju odkrycia należały do początków XX wieku.
Wciąż wiemy o nim bardzo niewiele
O życiu Leopardus tilcayo w naturze nadal wiadomo niewiele. Naukowcy mają informacje zaledwie o dwóch żywych osobnikach oraz z zapisów fotopułapek. Wstępne obserwacje sugerują, że kot prowadzi głównie nocny tryb życia, a jego pożywienie mogą stanowić m.in. niewielkie gryzonie.
Odkrycie ma również znaczenie dla ochrony przyrody. Lasy Yungas należą do obszarów o wyjątkowej różnorodności biologicznej, ale są zagrożone m.in. przez wylesianie, rozwój rolnictwa i działalność górniczą. Naukowcy przekazali informacje o nowym gatunku Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody (IUCN), aby można było dokładniej ocenić jego sytuację i ewentualne zagrożenie wyginięciem.
Kot ten jest pierwszym nowym kotem odkrytym od czasu odkrycia urugwajskiego kota pampasowego w 1923 roku.
https://phys.org/news/2026-09-bolivia-tilcayo-tiger-cat-wildcat.html
Ciekawostka
Historia tilcayo pokazuje, że nawet w XXI wieku nauka może odkrywać nowe, stosunkowo duże gatunki ssaków. Co więcej, w tym samym badaniu rozpoznano również nowy podgatunek kota tygrysiego w peruwiańskich Yungas – Leopardus tigrinus antisuyo.
Odkrycie Leopardus tilcayo jest ważne nie tylko dla zoologii. Pokazuje również, jak wiele tajemnic wciąż kryją słabo zbadane ekosystemy oraz jak istotne jest ich zachowanie. Niewielki kot z boliwijskich lasów mglistych stał się symbolem tego, że nawet dziś naukowcy mogą natrafić na gatunek, którego istnienia wcześniej nie rozpoznawano.
Bibliografia:
Jonas Lescroart i in., Filogenomika i muzeomika ujawniają pięć odrębnych gatunków tygrysów w Ameryce Południowej,
Current Biology (2026). DOI: 10.1016/j.cub.2026.08.059
