Ponad 1200 japońskich samorządów zobowiązało się do osiągnięcia zerowej emisji netto CO₂ do 2050 r. – co dalej z deklaracją?
Według raportu opublikowanego w 2025 r., 1 213 gmin, miast, dzielnic i prefektur w Japonii zadeklarowało osiągnięcie neutralności klimatycznej (net zero CO₂) do 2050 r. Te samorządy obejmują zdecydowaną większość ludności kraju. Inicjatywa ta stanowi znaczący krok w krajowych i globalnych działaniach na rzecz przeciwdziałania zmianom klimatycznym.
Zobowiązania samorządów obejmują działania w zakresie poprawy efektywności energetycznej, inwestycji w odnawialne źródła energii, promowania zrównoważonego transportu i dostosowania przestrzeni miejskich do warunków klimatycznych przyszłości.
Beyond Carbon Half
Tokio pozostaje jednym z liderów transformacji klimatycznej w Japonii. W marcu 2025 roku władze metropolii przyjęły strategię „Beyond Carbon Half”, podnosząc cel redukcji emisji gazów cieplarnianych do co najmniej 60%, poniżej poziomu z 2000 roku do 2035 roku. Jednocześnie od 2025 roku obowiązują przepisy wymagające instalowania paneli fotowoltaicznych na wielu nowo budowanych domach jednorodzinnych i budynkach mieszkalnych, co czyni Tokio pierwszą dużą metropolią w Japonii wdrażającą taki obowiązek na szeroką skalę.
Cytaty przedstawicieli władz:
„Miasta takie jak Tokio muszą odgrywać kluczową rolę w globalnej transformacji klimatycznej. Nasze działania mogą inspirować inne metropolie na całym świecie.”
– Gubernator Yuriko Koike, Tokio
„Zobowiązanie do neutralności klimatycznej to nie tylko cel środowiskowy, ale szansa na poprawę jakości życia mieszkańców i wzmocnienie lokalnej gospodarki.”
– Burmistrz Daisaku Kadokawa, Kioto
Program „Zero Emission Tokyo”
Tokio pozostaje jednym z liderów tej transformacji. Program „Zero Emission Tokyo” zakłada osiągnięcie zerowej emisji netto CO₂ do 2050 r., a pośrednim celem jest radykalne ograniczenie emisji już w latach 30. XXI wieku. Aby zrealizować te wizje polityki do roku 2050, miasto określiło 17 głównych celów do osiągnięcia do roku 2030, obejmujących 47 punktów i 82 działania.
Tokio wspiera rozwój technologii i produktów zeroemisyjnych
Rząd Metropolii Tokio wraz z Tokijską Korporacją Wsparcia Małych i Średnich Przedsiębiorstw uruchomił program wsparcia dla firm rozwijających technologie i produkty przyczyniające się do osiągnięcia zerowej emisji. Inicjatywa jest częścią realizacji „Strategii Tokio Zero Emisji” oraz długofalowej wizji „Strategia Tokio 2050”.
Program skierowany jest do małych i średnich przedsiębiorstw prowadzących działalność w Tokio, zarówno indywidualnie, jak i w ramach konsorcjów. Dotacje obejmują projekty związane m.in. z energią odnawialną, budownictwem zeroemisyjnym, bezemisyjną mobilnością, technologiami wodorowymi, gospodarką obiegu zamkniętego oraz adaptacją do zmian klimatu.
Wsparcie może pokryć do dwóch trzecich kosztów kwalifikowanych, a maksymalna wartość dotacji wynosi 15 mln jenów dla pojedynczego przedsiębiorstwa i 30 mln jenów dla wspólnych projektów. Nabór wniosków potrwa od 1 czerwca do 8 września 2026 roku, a realizacja wybranych przedsięwzięć rozpocznie się w lutym 2027 roku [6].
Miejski system handlu emisjami
Miasto intensywnie rozwija również elektromobilność, zwiększając udział pojazdów bezemisyjnych oraz rozbudowując sieć stacji ładowania i infrastruktury wodorowej. Ważnym elementem polityki klimatycznej pozostaje także funkcjonujący od lat miejski system handlu emisjami (cap-and-trade), uznawany za pierwszy tego typu mechanizm na świecie. Według danych opublikowanych w 2025 roku emisje obiektów objętych systemem były już o około 31% niższe od poziomu bazowego.
Znaczenie Tokio wynika nie tylko z jego pozycji politycznej i gospodarczej, lecz także ze skali oddziaływania środowiskowego. Metropolia liczy około 14 milionów mieszkańców i należy do największych centrów gospodarczych świata. Władze miasta podkreślają, że jako globalne megamiasto ponosi szczególną odpowiedzialność za realizację celów klimatycznych. Ponieważ ponad 70% emisji dwutlenku węgla w Tokio pochodzi z budynków mieszkalnych i komercyjnych, główny nacisk kładziony jest na poprawę efektywności energetycznej oraz rozwój odnawialnych źródeł energii.
Tokio certyfikuje nowoczesne systemy fotowoltaiczne i zwiększa dopłaty
Władze Metropolii Tokio certyfikowały kolejne funkcjonalne systemy fotowoltaiczne dostosowane do warunków miejskich, które będą kwalifikować się do dodatkowych dopłat w programie wsparcia dla gospodarstw domowych w roku podatkowym 2026. Wśród nowo zatwierdzonych rozwiązań znalazły się m.in. moduły odporne na uszkodzenia oraz systemy zintegrowane z materiałami budowlanymi dachów. Jednocześnie zwiększono wysokość dodatkowego wsparcia – dopłata może wynieść do 100 tys. jenów za każdy kilowat zainstalowanej mocy [7].
W ramach procesu certyfikacji zatwierdzono 367 produktów z sektora fotowoltaiki spełniających wysokie wymagania funkcjonalne. Informacje o certyfikowanych systemach można znaleźć na stronie Cool Net Tokyo.
W przypadku certyfikowanych systemów fotowoltaicznych o podwyższonej funkcjonalności od roku fiskalnego 2026 przewidziano dodatkowe wsparcie finansowe w wysokości od 10 tys. do 100 tys. jenów za każdy kilowat zainstalowanej mocy. Dopłaty będą dostępne w ramach kilku programów wspierających rozwój budownictwa zeroemisyjnego, instalację odnawialnych źródeł energii, budowę domów odpornych na katastrofy naturalne, upowszechnianie instalacji fotowoltaicznych bez kosztów początkowych oraz zwiększanie wykorzystania energii odnawialnej w budynkach mieszkalnych, w tym przeznaczonych na wynajem. Szczegółowe warunki wsparcia mają zostać ogłoszone odrębnie dla każdego programu.
Inne samorządy w Japonii
Poza Tokio postępy są również widoczne. Według analiz dotyczących regionalnej dekarbonizacji ponad 200 japońskich samorządów osiągnęło już lokalną samowystarczalność energetyczną przekraczającą 100% zapotrzebowania dzięki odnawialnym źródłom energii, a rząd wspiera tzw. „Decarbonization Leading Areas” – obszary pilotażowe wdrażające ambitne rozwiązania klimatyczne.
Jednocześnie eksperci wskazują na kilka istotnych problemów. Największe wyzwania to wysoka zależność Japonii od importowanych paliw kopalnych, ograniczone możliwości rozwoju dużych instalacji OZE na terenach miejskich, rosnące koszty transformacji energetycznej oraz konieczność modernizacji sieci elektroenergetycznych. W odpowiedzi rząd Japonii coraz częściej traktuje energetykę jądrową jako uzupełnienie rozwoju odnawialnych źródeł energii w drodze do neutralności klimatycznej do 2050 r.
Podsumowując, realizacja założeń przebiega realnie i przynosi pierwsze mierzalne rezultaty, szczególnie w Tokio, gdzie emisje systematycznie spadają, rozwijana jest fotowoltaika, a polityka klimatyczna staje się coraz bardziej rygorystyczna. Jednocześnie osiągnięcie pełnej neutralności klimatycznej do 2050 r. będzie wymagało dalszego przyspieszenia inwestycji w odnawialne źródła energii, magazyny energii, efektywność energetyczną budynków oraz dekarbonizację transportu i przemysłu.
Deklaracja ponad 1100 japońskich samorządów dotycząca osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 roku pozostaje aktualna, a Tokio w latach 2025–2026 dodatkowo zaostrzyło swoje cele i wdraża konkretne działania w obszarach energii słonecznej, budownictwa oraz transportu bezemisyjnego.
Bibliografia
- Ministry of the Environment, Government of Japan. 2050 Zero Carbon Cities in Japan (stan na 31 marca 2026 r.). Dostęp: Ministerstwo Środowiska Japonii.; https://www.env.go.jp/en/earth/cc/2050_zero_carbon_cities_in_japan.html
- C40 Cities. Zero Emission Tokyo Strategy. Londyn: C40 Cities Climate Leadership Group. Opis strategii neutralności klimatycznej Tokio do 2050 r.
- ICLEI Japan. Japanese Cities – Achieving Net Zero Cities by 2050. Tokio: ICLEI Japan, 2022. Publikacja dotycząca działań japońskich miast na rzecz osiągnięcia neutralności klimatycznej.
- Myasoedov, F., Ialnazov, D.S. Key Motivations, Barriers, and Enablers Toward Net-Zero Cities: An Integrated Framework and Large Survey in Japan. Climate, 2025, 13(7), 134. DOI: 10.3390/cli13070134.
- Tatsumi, T. i in. Local Government Declarations for Net Zero Carbon Emissions by 2050 in Japan: A Questionnaire Survey on Climate Change Policies. Shizuoka University Informatics Research, nr 26, 2021, s. 1–22.
- https://tokyo-resilience.metro.tokyo.lg.jp/en/news/4607/
- https://tokyo-resilience.metro.tokyo.lg.jp/en/news/4389/
